Stafilokoke – simptomi i lečenje

Stafilokoke – simptomi i lečenje

Zlatnim stafilokokom nazivamo bakteriju Staphylococcus aureus. U mikroskopskom preparatu bakterije se vide u obliku skupina grozda po kojima su i dobile ime (grč. staphyle = grozd; coccus = zrno). Nastavak aureus (lat.aureus = zlatni) bakterija je dobila zbog žutog pigmenta koji nije uvek vidljiv.

Otpornost na antibiotike

Ono što ovu bakteriju čini jedinstvenom su brojni mehanizmi otpornosti (rezistencije) na antibiotike. Naime,  bakterija je stvorila brojne načine kako da se odbrani od delovnja antibiotika što stvara probleme u lečenju.

Neki od načina odbrane su proizvodnja enzima betalaktamaze koji razgrađuje betalaktamske antibiotike (peniciline, cefalosporine, karbapeneme, monobaktame). Betalaktamaze se razlikuju po svojoj specifičnosti za inaktivaciju pojedinih vrsta betalaktama – tako razlikujemo penicilinaze, cefalosporinaze ili karbapenemaze.

Još jedan važan način stvaranja rezistencije je promena ciljanog mesta delovanja antibiotika.  S. aureus koji nema razvijen ovaj mehanizam rezistencije, na svojoj površini ima PBP (penicilin-binding protein) na koji se veže penicilin, reaktivira se sinteza ćelijskog zida bakterije i bakterija umire.

Pojedini sojevi imaju drugu vrstu proteina,  PBP2a, koji ne pokazuje afinitet za vezanje antibiotika nego nastavlja sintezu ćelijskog zida bakterija i tako omogućava njihov život.  Ovakav mehanizam otpornosti posjeduju MRSA vrste – najčešći uzročnici bolničkih infekcija.

Kliconoštvo

S. aureus često naseljava novorođenčad odmah nakon rođenja u predelu pupčane vrpce, po koži, u nosu, a ponekad i u gastrointestinalnom sistemu.

Kolonizacija znači naseljavanje bakterije na određeno područje, ali bez izazivanja infekcija i time i bez izazivanja simptoma bolesti. Važno je napomenuti da je kolonizacija stanje, a ne bolest i da se ne leči. Kolonizacija novorođenčeta može nestati, a može postati i deo čovekove normalne flore kože i sluznica. Takvog čoveka nazivamo kliconoša.

Oko 20-40 %  ljudi smatra se kliconošama S. aureusa, noseći ga ponajprije u vestibulumu nosa i na koži. Taj broj varira u zavisnosti od godišnjeg doba i epidemioloških uslova. Kod dece se taj posto u novorođenačkoj fazi penje i do 60 %, s tim da sa odrastanjem broj kliconoša opada.

Kliconoštvo se ne leči! Uzimanje antibiotika za uklanjanje bakterija koje nas čine kliconošama, su deo naše normalne flore i može da dovede do brojnih neželjenih dejstava.

U to ubrajamo alergijske i toksične reakcije prouzrokovane antibiotikom, dijareja uzrokovana  antibiotikom i razmnožavanje gljivica na površini sluznica (često u materici, ali i u ždrelu i crevima).

Jedno od neželjenih delovanja pri konzumiranju antibiotika (a što je češća pojava ukoliko se antibiotici u nekoj sredini više primenjuju) je razvoj rezistencije. Rezistencija znači da bakterija prestaje da bude osetljiva na pojedine (ili čak istovremeno na cele skupine) antibiotika. To postaje veliki problem ukoliko čovek u budućnosti zaista oboli, a ima razvijenu rezistenciju na brojne antibiotike zbog pokušaja „lečenja“ kliconoštva.

Stafilokoka kolonizuje kožu i sluznice, ukoliko su one neoštećene čine dobru barijeru za prolaz bakterija i u tom slučaju ne može da dođe do razvoja lokalne i opšte infekcije. U suprotnom, morale bi se preuzeti mere zaštite ili borba protiv stafilokoka – očuvati integritet sluznica i kože kako ne bi došlo do infekcije. Bakterije koje su deo flore, ne treba da se uništavaju antibioticima.

Kliconoštvo MRSA-e

MRSA je skraćeni naziv za meticilin rezistentni  S. aureus.  Naziv je dobila po tome što je dokazano da je otporna na lečenje antibiotikom pod nazivom meticilin. Kasnije je uočeno da je otporna na sve betalaktamske antibiotike (peniciline, cefalosporine, karbapeneme, monobaktame), a ne samo na meticilin.

Zbog malog broja lekova koji deluju na nju, postala je problem u lečenju bolničkih infekcija uzrokovanih njome. Kliconoštvo MRSA-e predstavlja veći problem nego kliconoštvo uzrokovano „običnim“ S. aureusom, posebno među zdravstvenim radnicima. To je zbog toga što je pojedine vrste teško kontrolisati u širenju (epidemijsko širenje).

Isto tako, ima izrazit afinitet za izazivanje teških infekcija kod imunosuprimiranih ljudi pa je teško izlečiti, jer je osetljiva na mali broj antibiotika. Dakle, kliconoštvo MRSA-e nije problem za imunokompetentnu osobu koja nosi tu bakteriju npr. u vestibulumu nosa, nego je opasnost ako ta osoba ima u blizini osobu oslabljenog imuno sistema na koju može da prenese MRSA-u.

Zbog toga se u bolnicama ukoliko se pronađe kliconoša MRSA-a (lekari, sestre) sprovodi uklanjanje kliconoštva. Ukoliko se bakterija pronađe u vestibulumu nosa, uklanja se mupirocinskom kremom.

Kliconoštvo na koži tretira se kupkama u antiseptiku. Eradikacija kliconoštva sistemskim antibiotikom primenjuje se u posebnim situacijama.

Infekcije uzrokovane zlatnim stafilokom

Naveli smo da zlatni stafilokok pokazuje izraziti afinitet za kožu i sluznice. Ukoliko dođe do oštećenja integriteta tih površina, dolazi do lokalnih i sistemskih infekcija koje uzrokuje ova bakterija. Osnovno lokalno oštećenje je gnojenje na koži.  Trebate da imate na umu da svaka pa i najbenignija lokaliziovana infekcija može da postane ishodište sepse, endokarditisa, meningitisa…

U infekcije kože ubrajamo:

  • Folikulitis – najlakši oblik infekcije definisan kao gnojenje na koži koje uključuje folikul dlake i okolnu kožu.
  • Furunkul – dublji upalni proces u koji su uključeni folikul dlake, lojna žlezda i deo okolnog tkiva
  • Karbunkul – nastaje stapanjem više upaljenih folikula dlake u dubini tvrde neelastične kože vrata ili leđa
  • Impetigo – površinska infekcija kože kod dece, najčešće se javlja na licu i rukama. Prvo nastaje obično crvenilo koje potom prelazi u uzdignutu građu okruženu crvenilom koja zatim puca i pretvara se u krastu.

Zlatni stafilokok može da pruzrokuje i infekcije žlezda lojnica, znojnica i dojke kod dojilja. Katkad kliničkom slikom mogu da dominiraju ekstracelularni toksini kao kod trovanja hranom, sindroma oparene kože ili sindroma toksičnog šoka:

  • Za stafilokokno trovanje hranom je karakterističan kratak period inkubacije (pojava simptoma od unošenja bakterije) od samo jednog ili dva sata.
  • Sindrom oparene kože zahvata najčešće novorođenčad i decu, počinje na koži ali se širi i na sistemnu cirkulaciju i zbog gubitka tečnosti i elektrolita može da dovede i do smrti.
  • Sindrom toksičnog šoka je izrazito teško, ali retko stanje koje se najčešće pojavljuje kod žena koje upotrebljavaju tampone kod menstrualnog krvarenja, dijafragmu kao kontracepciju, kod abortusa… Simptomi su bolovi u mišićima, visoka temperatura, povraćanje i dijareja. U tom slučaju neophodno je da se što pre odstrani strano telo (ukoliko postoji).

Infekcije stafilokok pokazuju afinitete i za sistemno širenje. Tako su često uzročnici endokarditisa, meningitisa, pneumonija, osteomijelitisa i sepsi.

Tagovi:

stafilokoke, stafilokoka, stafilokoke lecenje, Stafilokoke u uhu, stafilokoke simptomi, stafilokoka u uhu, stafilokoka simptomi, kako unistiti pseudomonas bakteriju u uhu, stafilokoka kose, staphylococcus aureus u uhu

Vaša ocjena članka:

3.60 / 5 (10 votes)

Drugi upravo čitaju: