Tendinoza Ahilove tetive – uzroci i lečenje

Tendinoza Ahilove tetive uzrokuje bol duž zadnje strane noge u blizini pete. Ahilova tetiva je najveća tetiva u telu. Ona povezuje mišiće i kosti pete i koristi se prilikom hodanja, trčanja i skakanja.

Iako Ahilova tetiva može da izdrži velike napore prilikom trčanja i skakanja, ona je takođe sklona tendinitisu, koji je povezan sa prekomernim naprezanjem i degeneracijom.

Postoje dve vrste tendioze Ahilove tetive, u zavisnosti od toga koji deo tetive je zahvaćen:

  • Tendinoza srednjeg dela tetive – češće pogađa mlađe, aktivne ljude. Vlakna u centralnom delu tetive degenerišu i dolazi do pojave otoka i zadebljanja.
  • Tendinoza donjeg dela tetive – zahvata područje gde se spajaju tetiva i petna kost.

U oba slučaja, oštećena vlakna tetive mogu da otvrdnu. Kod tendinoze donjeg dela tetive često se javlja izbočenje petne kosti (tzv. Haglundova bolest). Tendinoza može da se pojavi čak i kod pacijenata koji nisu aktivni.

Naziv tendinoza novijeg je datuma, jer su istraživanja uzroka nastanka oštećenja koštano zglobnog sistema, tzv. sindroma prenaprezanja, pokazala kako se u tetivi ne odvija upala kako se ranije pretpostavljalo, pa se shodno tome iz upotrebe izbacio naziv tendinitis, jer nastavak –itis označava upalno dešavanje.

Uzroci tendinoze Ahilove tetive

Tendinoza Ahilove tetive obično nije vezana uz neke specifične povrede. Ona je posledica sindroma prenaprezanja, koji se često javlja kada telo izlažemo preteranim naporima.

Ali, postoje i drugi faktori koji mogu da utiču na razvoj tendinoze, uključujući:

  • Nagli porast u trajanju ili intenzitetu vežbanja – na primer, svakodnevno povećanje udaljenosti prilikom trčanja po nekoliko kilometara, bez davanja prilike telu da se prilagodi novoj udaljenosti.
  • Kratki lisni mišić – kod kratkog lisnog mišića, intenzivno vežbanje može da stavi dodatni teret na Ahilove tetive
  • Izbočenje petne kosti – dodatni rast kostiju na mestu gde se spajaju Ahilova tetiva i petna kost, može da prouzrokuje trenje i bolove.

Lečenje tendinoze Ahilove tetive

Nehirurške metode

U većini slučajeva, nehirurške mogućnosti lečenja pružaju smanjenje bolova, iako može da potraje nekoliko meseci dok se simptomi u potpunosti ne povuku. Čak i uz rano lečenje, bol može da traje duže od tri meseca. Ako ste imali bolove nekoliko meseci pre nego što ste posetili lekara, to može da potraje i do šest meseci.

  • Odmor – prvi korak u smanjenju bola je da smanjite ili čak zaustavite aktivnosti koje uzrokuju bolove. Ako ste redovno radili intenzivne vežbe (kao što je trčanje), prebacivanje na aktivnosti nižeg intenziteta može da bude dovoljno da smanjite opterećenje Ahilove tetive. Aktivnosti kao što su biciklizam, eliptične vežbe i plivanje će da vam pomognu da ostanete aktivni.
  • Led – stavljanje leda na najbolnije područje Ahilove tetive je korisno i može da se koristi prema potrebi tokom dana. Držite led otprilike 20 minuta, ili manje ako ranije osetite utrnulost kože.
  • Nesteroidni protiv-upalni lekovi – kao što su ibuprofen i naproxen, smanjuju bolove i otok. Oni, međutim, ne smanjuju zadebljanje degenerisane tetive. Kod potrebe za korišćenjem lekova duže od jednog meseca, obavezno se prethodno posavetujte sa vašim lekarom.
  • Vežbanje – sledeća vežba služi za jačanja lisnog mišića, čime se smanjuje opterećenje Ahilove tetive:
  1. Istezanje lisnog mišića – nagnite se napred prema zidu, tako da vam je jedno koleno ravno i peta na podu. Stavite drugu nogu ispred i savijte koleno, a kukove lagano gurajte prema zidu. Zadržite poziciju 10 sekundi i opustite se. Ponovite ovu vežbu 20 puta za svaku nogu. Prilikom izvođenja vežbe trebali biste da osetite zatezanje lisnog mišića.
  • Fizikalna terapija – je vrlo korisna u lečenju tendinoze Ahilove tetive, a posebno kod tendinoze srednjeg dela tetive.
  • Ekscentrične vežbe – se definišu kao kontrakcije (zatezanje) mišića. Ako se one ne izvode ispravno mogu da uzrokuju oštećenje Ahilove tetive. U početku, vežbe bi trebali da radite pod nadzorom fizioterapeuta, nakon čeka mogu da se izvode i kod kuće. Ove vežbe mogu da uzrokuju neprijatnost, međutim, ona ne bi trebala da bude nepodnošljiva.
  1. Obostrano podizanje i spuštanje peta – stanite na ivicu stepenica ili podignutu stabilnu platformu  sa polovinom stopala. Držite se za ogradu ili zid, kako biste osigurali ravnotežu i sprečili povredu. Ovaj položaj će da vam omogući pomicanje gore i dole bez udarca u stepenice. Podignite pete, a zatim ih spustite do najniže moguće tačke. Ponovite ovaj korak 20 puta. Ovu vežbu potrebno je da izvodite sporo, jer brzi pokreti mogu da stvore rizik od oštećenja tetive. S vremenom, kada se bol bude smanjio, možete da povećate težinu vežbanja držeći mali teg u svakoj ruci.
  2. Jednostrano podizanje i spuštanje peta – ova vežba se izvodi slično kao i prethodna, ali težište se nalazi na jednoj nozi. Izvodite vežbu tek nakon što ste savladali obostrano podizanje i spuštanje peta.
  • Inekcije kortizona – kortizon je vrsta steroida i snažan antiupalni lek. Inekcije kortizona u Ahilovu tetivu retko se preporučuju, jer mogu da prouzrokuju rupturu tetive.
  • Potporne cipele i ortopedski ulošci – bol kod tendinoze često može da bude smanjena pomoću potpornih cipela i ortopedskih uložaka. Npr. cipele koje su mekše na zadnjem delu pete mogu da smanje iritaciju tetive. Nošenje povišenih peta (1-2 cm) takođe može da bude od pomoći, jer potpomaže rasterećenje tetive.
  • Terapija udarnim valom – tokom tog postupka, impulsi stimulišu proces ozdravljenja oštećenog tkiva tetive. Ova terapija nije pokazala konzistentne rezultate i zato se obično ne izvodi. Terapija udarnim talasom je neinvazivna metoda, odnosno ne zahteva hirurški rez. Zbog minimalnih rizika, ova metoda se ponekad koristi pre operacije.

Hirurško lečenje

Hirurgija se kod tendinoze Ahilove tetive uzima u obzir samo ako se bol ne smanji nakon 6 meseci lečenja. Specifična vrsta operacije zavisi od lokacije tendinoze i stepena oštećenja.

Gastrocnemius recesija – reč je o hirurškom produženju mišića gastrocnemius. S obzirom da je zbog kratkog lisnog mišića povećano opterećenje Ahilove tetive, ovaj je postupak koristan kod pacijenata koji imaju poteškoća kod savijanja noge, i pored pravilnog istezanja.

U ovom slučaju, jedan od dva mišića koji čine lisni mišić produžava se, kako bi se povećalo kretanje skočnog zgloba. Postupak može da bude izveden sa tradicionalnim, otvorenim rezom ili sa manjim rezom i endoskopom, instrumentom koji sadrži malu kameru. Razgovarajte sa vašim lekarom o postupku koji najbolje odgovara vašim potrebama.

Komplikacije kod operacije su retke, ali mogu da uključuju oštećenje živaca.

Operacija može da bude izvedena sa ili bez debridmana (uklanjanje oštećenog tkiva)

  • Debridman i popravak (tetiva ima manje od 50% oštećenja) – cilj je uklanjanje oštećenog dela Ahilove tetive. Nakon toga, preostala tetiva se učvršćuje šavovima. Izbočenje petne kosti takođe može da bude uklonjeno. Popravak tetive u tim slučajevima može da zahteva korišćenje metala ili plastike kako bi se Ahilova tetiva zadržala na petnoj kosti.
  • Debridman s prenosom tetive (tetiva ima više od 50% oštećenja) – u slučajevima gde više od 50% Ahilove tetive nije zdravo i zahteva uklanjanje, preostali deo tetive nije dovoljno jak da bi funkcionisao samostalno. Da bi se sprečila ruptura preostalog dela tetive, izvodi se prenos tetive sa dela tetive palca. Palac će i dalje da bude u mogućnosti da normalno funkcioniše, a većina pacijenata neće da primeti promenu u načinu na koji su hodali ili trčali. U zavisnosti od stepena oštećenja tetive, neki pacijenti neće da budu u mogućnosti da se bave takmičarskim sportovima ili trčanjem nakon operacije.

Oporavak – većina pacijenata pokazuje dobre rezultate. Glavni faktor u hirurškom oporavku je stepen oštećenja tetive. Što je oštećenje veće, oporavak je duži, a verovatnoća da će pacijent moći da se vrati sportskim aktivnostima je manja. Fizikalna terapija je važan deo oporavka. Mnogi pacijenti zahtevaju 12 meseci rehabilitacije do potpunog oporavka.

Komplikacije – umerena do jaka bol posle operacije javlja se kod 20 do 30% bolesnika. Osim toga, može da se dogodi i infekcija rane, koju je veoma teško lečiti na ovoj lokaciji.

 

Izvor: Orthoinfo.aaos.org

Tagovi:

haglundova peta, ahilova peta lecenje

Vaša ocjena članka:

4 / 5 (2 votes)

Drugi upravo čitaju: